Projecten Vroegdiagnostiek

Valideren van het gebruik van CSF biomarkers in de klinische praktijk aan de hand van biobankgegevens en praktijkonderzoek

Onderzoeker: Petra Spies 
Projectleiders: Prof.dr. M. Olde Rikkert,  Prof. dr. R. Kessels, Dr. M.Verbeek, Dr. J. Claassen
Omschrijving: Valideren van toepassing van CSF biomarkers in de praktijk aan de hand van biobankgegevens en praktijkonderzoek
Samenwerking met: VU Alzheimer Centrum, Alzheimer Centrum Limburg, Leiden Universitair Medisch Centrum
Publicaties:

  1. Spies PE, Slats D, Sjögren JM, Kremer BP, Verhey FR, Rikkert MG, Verbeek MM. The Cerebrospinal Fluid Amyloid beta(42/40) Ratio in the Differentiation of Alzheimer's Disease from Non-Alzheimer's Dementia. Curr Alzheimer Res. Curr Alzheimer Res. 2010 Aug;7(5):470-6.
  2. Spies PE, Melis RJ, Sjögren MJ, Rikkert MG, Verbeek MM. Cerebrospinal fluid alpha-synuclein does not discriminate between dementia disorders. J Alzheimers Dis. 2009 Feb;16(2):363-9
  3. Spies PE, Claassen JA, Slats D, Olde Rikkert MG, Verbeek MM, Kessels RP. Cerebrospinal fluid tau and amyloid β proteins do not correlate with cognitive functioning in cognitively impaired memory clinic patients. CNS Spectr. 2010 Sept
  4. Spies PE, Slats D, Ramakers I, Verhey FR, Olde Rikkert MG. Experiences with cerebrospinal fluid analysis in Dutch memory clinics. Eur J Neurol. 2010 (in press)

Pathophysiology and intra-individual variability of CSF biomarkers

Onderzoeker: Diane Slats
Projectleiders: Prof.dr. M. Olde Rikkert,  Dr. M.Verbeek, Dr. J. Claassen
Omschrijving: Door een tweetal longitudinale experimenten van 36 uurs monitoring van CSF analyse onderzoeken hoe groot de variatie in CSF Alzheimer biomarkers is en wat hiervan de determinanten zijn
Samenwerking met: Schering-Plough
Publicaties:

  1. Slats D, Spies PE, Sjögren MJ, Visser PJ, Verbeek MM, Rikkert MG, Kehoe PG. CSF biomarker utilisation and ethical considerations of biomarker assisted diagnosis and research in dementia: perspectives from within the European Alzheimer's Disease Consortium (EADC). J Neurol Neurosurg Psychiatry. 2010 Jan;81(1):124-5.
  2. Slats D, Spies PE,  Sjögren MJC, Verhey FRJ, Verbeek MM, Olde Rikkert MGM. Cerebrospinal Fluid Biomarkers in Diagnosing Alzheimer’s Disease in Clinical Practice: An Illustration with 3 Case Reports. Case Rep Neurol 2010;2:5–11

MBRACE (hypertensie)

Onderzoeker: Jaap Sybesma 
Projectleiders: Prof.dr. M. Olde Rikkert, Prof. dr. C. van Weel  Dr. J. Claassen, Dr. K. Backx
Omschrijving: Onderzoek naar effect van hypertensie behandeling bij ouderen (> 80 jr) op cognitie, cerebrale perfusie en autoregulatie.
Publicaties:

Cognitive aging and neuroplasticity

Onderzoeker: Anouk Vermeij
Projectleiders: Prof.dr. R. Kessels, Dr. J. Claassen, Prof.dr. M. Olde Rikkert
Omschrijving: Vaststellen van leeftijdsgerelateerde neurocognitieve veranderingen en functionele plasticiteit bij gezonde ouderen en Mild Cognitive Impairment patiënten.
Samenwerking met:
Publicaties:

In vivo molecular diagnostics in Alzheimer's disease; the LeARN (Leiden-Alzheimer Research Nederland) project

Onderzoekers: Kim Bruggink, Bea Kuiperij
Projectleiders: Dr. ir. M.M. Verbeek
Omschrijving: Ontwikkeling van nieuwe biomarker assays voor de detectie van amyloid β aggregaten in liquor
Samenwerking met: VU Alzheimer Centrum, Alzheimer Centrum Limburg, LUMC, MSD, BAC, Philips, Virtual Proteins, Cyclotron BV
Subsidie: CTMM
Publicaties:


Onderzoekers: Inge van der Stelt, Bea Kuiperij
Projectleiders: Dr. ir. M.M. Verbeek
Omschrijving: Proteomic biomarkers voor het glutamaterge neurotransmissie systeem voor het monitoring van de effectiviteit van therapie bij Alzheimer
Samenwerking met: VU Alzheimer Centrum, Alzheimer Centrum Limburg, LUMC, MSD, BAC, Philips, Virtual Proteins, Cyclotron BV
Subsidie: CTMM
Publicaties:


Onderzoekers: Nienke Timmer, Bea Kuiperij
Projectleiders: Dr. ir. M.M. Verbeek
Omschrijving: Metabolomic biomarkers voor het glutamaterge neurotransmissie systeem voor het monitoring van de effectiviteit van therapie bij Alzheimer
Samenwerking met: VU Alzheimer Centrum, Alzheimer Centrum Limburg, LUMC, MSD, BAC, Philips, Virtual Proteins, Cyclotron BV
Subsidie: CTMM
Publicaties:


Onderzoekers: Mareike Müller, Bea Kuiperij
Projectleiders: Dr. ir. M.M. Verbeek
Omschrijving: Ontwikkeling van gevoelige technologie (“Bio barcode assay) voor het meten van eiwit biomarkers in lage concentraties in lichaamsvloeistoffen.
Samenwerking met: VU Alzheimer Centrum, Alzheimer Centrum Limburg, LUMC, MSD, BAC, Philips, Virtual Proteins, Cyclotron BV
Subsidie: CTMM
Publicaties:

  1. Bruggink KA, Müller M, Kuiperij HB, Verbeek MM. Methods for Analysis of Amyloid-β Aggregates. J Alzheimers Dis. 2011 Dec 7. [DOI 10.3233/JAD-2011-111421]

Protein aggregation studies in Alzheimer's and Parkinson's disease

Onderzoekers: Ilona Bruinsma
Projectleiders: Dr. ir. M.M. Verbeek, dr. R.M.W. de Waal
Omschrijving: Bestudering van de aggregatie eigenschappen van amyloid β en α-synucleïne; effecten van kleine heat shock eiwitten en andere inhiberende moleculen.
Samenwerking met: Pathologie Nijmegen, TU Twente, VUmc  Amsterdam
Subsidie: ZonMW-Vernieuwingsimpuls, Hersenstichting Nederland, ISAO
Publicaties:

  1. Bruinsma IB, Wilhelmus MM, Kox M, Veerhuis R, de Waal RM, Verbeek MM.Apolipoprotein E protects cultured pericytes and astrocytes from D-Abeta(1-40)-mediated cell death. Brain Res. 2010 Feb 22;1315:169-80.
  2. Bruinsma IB, te Riet L, Gevers T, ten Dam GB, van Kuppevelt TH, David G, Küsters B, de Waal RM, Verbeek MM. Sulfation of heparan sulfate associated with amyloid-beta plaques in patients with Alzheimer's disease. Acta Neuropathol. 2010 Feb;119(2):211-20.

Oxidized proteins as biomarkers for the diagnosis of Alzheimer's disease

Onderzoekers: Megan Herbert
Projectleiders: Dr. ir. M.M. Verbeek, dr. B. Kuiperij
Omschrijving: Ontwikkeling van assays voor de kwantificering van geoxideerde eiwitten in lichaamsvloeistoffen als mogelijke diagnostische parameter voor de ziekte van Alzheimer.
Samenwerking met:
Subsidie: ISAO
Publicaties:

TDP-43 als biomarker voor neurodegeneratieve aandoeningen

Onderzoekers: Bea Kuiperij
Projectleiders: Dr. ir. M.M. Verbeek
Omschrijving: Ontwikkeling van assays voor de kwantificering van TDP43 en gerelateerde eiwitten in lichaamsvloeistoffen als mogelijke diagnostische parameter voor frontotemporale dementie en ALS.
Samenwerking met: Neurologie UMC Nijmegen, Neurologie UMC Utrecht
Subsidie: Stichting Neurologie & Wetenschap
Publicaties:

  1. Kuiperij HB, Abdo WF, van Engelen BG, Schelhaas HJ, Verbeek MM. TDP-43 plasma levels do not differentiate sporadic inclusion body myositis from other inflammatory myopathies. Acta Neuropathol. 2010;120(6):825-6.

ApoE and ApoJ in the cerebrovascular clearance of amyloid beta protein

Onderzoekers: vacature
Projectleiders: Dr. ir. M.M. Verbeek, dr. R.M.W. de Waal
Omschrijving: Bestudering van het transport van het amyloid β eiwit over de bloed hersen barrière onder invloed van ApoE en ApoJ
Samenwerking met: Pathologie UMC Nijmegen
Subsidie: American Alzheimer Association
Publicaties:

The interaction of heparan sulfate proteoglycans with the amyloid beta protein

Onderzoekers: Nienke Timmer
Status: Thesis defense January 13th, 2011
Projectleiders: Dr. ir. M.M. Verbeek, dr. R.M.W. de Waal
Omschrijving: Bestudering van de interactie tussen heparan sulfaat proteoglycanen en kleine heat shock eiwitten met het amyloid β eiwit.
Samenwerking met: Pathologie UMC Nijmegen,  VUmc  Amsterdam, Anatomie Nijmegen, Biomoleculaire Chemie UMC Nijmegen
Subsidie: ZonMW-Vernieuwingsimpuls, Hersenstichting Nederland, ISAO
Publicaties:

  1. Timmer NM, Kuiperij HB, de Waal RM, Verbeek MM.Do Amyloid-β-Associated Factors Co-deposit with Aβ in Mouse Models for Alzheimer's Disease?  J Alzheimers Dis. 2010 Aug 30.
  2. Timmer NM, Herbert MK, Kleinovink JW, Kiliaan AJ, De Waal RM, Verbeek MM. Limited expression of heparan sulphate proteoglycans associated with Aβ deposits in the APPswe/PS1dE9 mouse model for Alzheimer's disease. Neuropathol Appl Neurobiol. 2010 Oct;36(6):478-86.
  3. Timmer NM, van Dijk L, van der Zee CE, Kiliaan A, de Waal RM, Verbeek MM. Enoxaparin treatment administered at both early and late stages of amyloid beta deposition improves cognition of APPswe/PS1dE9 mice with differential effects on brain A beta levels. Neurobiol Dis. 2010 Oct;40(1):340-7.
  4. Timmer NM, Schirris TJ, Bruinsma IB, Otte-Höller I, van Kuppevelt TH, de Waal RM, Verbeek MM. Aggregation and cytotoxic properties towards cultured cerebrovascular cells of Dutch-mutated Abeta40 (DAbeta(1-40)) are modulated by sulfate moieties of heparin. Neurosci Res. 2010 Apr;66(4):380-9.
  5. Timmer NM, van Horssen J, Otte-Holler I, Wilhelmus MM, David G, van Beers J, de Waal RM, Verbeek MM. Amyloid beta induces cellular relocalization and production of agrin and glypican-1. Brain Res. 2009 Mar 13;1260:38-46.

Invloed van lifestyle en voeding

Onderzoeker: Carlijn Hooijmans
Status: afgerond
Projectleiders: Dr. A. Kiliaan
Omschrijving:
Samenwerking met:
Publicaties:

  1. Hooijmans CR, Blom HJ, Oppenraaij-Emmerzaal D, Ritskes-Hoitinga M, Kiliaan AJ. S-adenosylmethionine and S-adenosylhomocysteine levels in the aging brain of APP/PS1 Alzheimer mice.Neurol Sci. 2009 Oct;30(5):439-45
  2. Hooijmans CR, Van der Zee CE, Dederen PJ, Brouwer KM, Reijmer YD, van Groen T, Broersen LM, Lütjohann D, Heerschap A, Kiliaan AJ.DHA and cholesterol containing diets influence Alzheimer-like pathology, cognition and cerebral vasculature in APPswe/PS1dE9 mice.Neurobiol Dis. 2009 Mar;33(3):482-98
  3. Hooijmans CR, Kiliaan AJ.Fatty acids, lipid metabolism and Alzheimer pathology.Eur J Pharmacol. 2008 May 6;585(1):176-96
  4. Hooijmans CR, Graven C, Dederen PJ, Tanila H, van Groen T, Kiliaan AJ. Amyloid beta deposition is related to decreased glucose transporter-1 levels and hippocampal atrophy in brains of aged APP/PS1 mice.Brain Res. 2007 Nov 21;1181:93-103
  5. Hooijmans CR, Rutters F, Dederen PJ, Gambarota G, Veltien A, van Groen T, Broersen LM, Lütjohann D, Heerschap A, Tanila H, Kiliaan AJ. Changes in cerebral blood volume and amyloid pathology in aged Alzheimer APP/PS1 mice on a docosahexaenoic acid (DHA) diet or cholesterol enriched Typical Western Diet (TWD).Neurobiol Dis. 2007 Oct;28(1):16-29